Puberteit bij je hond: welk gedrag erbij hoort en hoe je die fase doorkomt
Je pup kende 'zit', kwam netjes terug en sliep 's avonds tevreden. En nu lijkt hij alles vergeten. Dat is meestal geen terugval in de opvoeding maar de puberteit. Hier lees je wat er gebeurt, wat onderzoek erover zegt en wat je die maanden het beste kunt doen.
In dit artikel
Wij zijn hondenverzorgers, geen dierenarts. Dit is algemene informatie; overleg altijd met je eigen dierenarts.
Wanneer komt een hond in de puberteit, en hoe lang duurt het?
Volgens de PDSA, een Britse dierenhulporganisatie met eigen dierenartsen, komen honden rond 8 tot 12 maanden in de puberteit. Grote rassen worden vaak later volwassen dan kleine. Dogs Trust Ireland, de Ierse tak van de hondenorganisatie Dogs Trust, rekent de periode van 6 tot 24 maanden tot de tienerfase. De meeste honden zijn pas rond hun derde helemaal sociaal volwassen.
Een vaste datum is er dus niet. Het is een periode van maanden waarin je hond lichamelijk en sociaal volwassen wordt. Wat hij leuk en niet leuk vindt, kan in die tijd flink veranderen, schrijft de PDSA. Reken er daarom niet op dat het na een paar weken vanzelf voorbij is, maar ook niet dat het zo blijft.
| Fase | Ongeveer | Wat je kunt merken |
|---|---|---|
| Begin van de tienerfase | Vanaf 6 maanden (Dogs Trust Ireland) | Eigenaren in een onderzoek van Dogs Trust beschreven hun puberhond als te druk, te ondeugend of te zelfstandig |
| Puberteit | Rond 8 tot 12 maanden (PDSA) | Slechter luisteren naar jou, markeren, bespringen; bij teven de eerste loopsheid |
| Eind van de tienerfase | Tot 24 maanden (Dogs Trust Ireland) | De tienerfase loopt af, bij elke hond in zijn eigen tempo |
| Sociaal volwassen | Rond drie jaar (PDSA) | Je hond weet beter wat hij van andere honden en mensen vindt |
De leeftijden komen van de PDSA en Dogs Trust Ireland. De indeling in fasen is van ons; grote rassen zitten vaak aan de late kant.
Waarom luistert mijn hond in de puberteit ineens slechter?
De puberteit verandert tijdelijk iets in de band tussen een hond en zijn vaste verzorger. Britse onderzoekers zagen dat jonge geleidehonden in opleiding rond 8 maanden trager reageerden op 'zit' van hun eigen verzorger, maar niet op een vreemde. Je hond is het dus niet vergeten: hij reageert op jou anders dan op anderen.
Het onderzoek kwam in 2020 uit en werd geleid door Newcastle University, samen met de universiteiten van Nottingham en Edinburgh en de Britse geleidehondenorganisatie Guide Dogs. Volgens de universiteit was het het eerste onderzoek dat pubergedrag bij honden aantoonde. Wat hebben ze precies gemeten?
- Welke honden: 93 Labradors, Golden Retrievers en kruisingen daarvan, opgeleid als mogelijke geleidehond; 69 daarvan werden op beide leeftijden getest. Hun 'verzorgers' waren de gastgezinnen (puppy walkers) bij wie de pups opgroeiden.
- Hoe: in een vaste testopstelling kreeg elke hond het bekende commando 'zit', van zijn verzorger en van een vreemde. De onderzoekers keken hoe snel hij reageerde en hoe vaak hij herhaaldelijk niet reageerde, op 5 en op 8 maanden.
- Uitkomst: in de puberteit reageerden de honden trager, maar alleen op hun verzorger. Op een vreemde reageerden ze in die periode juist beter.
Een tweede meting bevestigde het beeld. Verzorgers van 285 honden vulden vragenlijsten in. Rond de puberteit gaven ze hun hond lagere scores voor trainbaarheid dan toen hij 5 of 12 maanden was. De trainers, die de honden minder goed kenden, zagen in die periode juist vooruitgang. Ook stress bij het alleen laten scoorde rond 8 maanden 36% hoger dan op 5 en 12 maanden.
De dip was het sterkst bij honden die minder zeker waren van de band met hun verzorger, zoals honden die veel stress hadden als ze zonder hun verzorger waren. Ons advies: werk juist nu aan rust en vertrouwen thuis, en zorg dat alleen zijn niet eng wordt (zie hieronder de stappen over jullie band en over alleen zijn). Een kanttekening: de puberteit is niet bij alle honden echt vastgesteld. De onderzoekers gingen uit van de gebruikelijke leeftijd voor deze rassen.
Welk gedrag hoort bij de puberteit van een hond?
Behalve slechter luisteren noemt de PDSA een aantal veranderingen die door hormonen en sociale rijping komen. Reuen gaan vaak meer bespringen, markeren en zwerven. Teven kunnen rond de loopsheid onrustig of angstig zijn. Zowel reuen als teven kunnen meer gaan waken over spullen of plekken, en sommige honden worden minder sociaal met andere honden.
- Slechter luisteren: vooral naar jou, minder naar anderen. Oefeningen die zaten, gaan ineens mis.
- Bespringen, markeren en zwerven: vaak bij reuen, door het stijgende testosteron. Ook loopse teven kunnen gaan bespringen.
- Rond de loopsheid: onrust of angst, extra vriendelijk zijn tegen andere honden, nestelen en vaker plassen.
- Waken en reageren: spullen of plekken in huis bewaken, of blaffen naar dingen die hem vroeger niets deden.
- Nieuwe angsten: Dogs Trust Ireland noemt angstperiodes als iets wat bij deze fase hoort. Je hond kan ineens schrikken van iets waar hij eerder gewoon langs liep.
- Minder sociaal: sommige vormen van agressie tussen honden ontstaan pas als ze volwassen worden, en sommige honden vinden andere honden gewoon minder leuk.
Dat laatste is lastig als je hond als pup met iedere hond speelde. De PDSA raadt aan zo'n hond niet te dwingen om met andere honden te spelen of om te gaan, en hem tijd en ruimte te geven. Niet elke volwassen hond is gek op andere honden, en dat is prima. Blaft hij naar andere honden, lees dan hond blaft naar andere honden.
Schrikt je hond ineens van een vuilnisbak, een vlieger op het strand of een paard in de duinen, trek hem er dan niet naartoe. Ons advies: blijf staan op een afstand waarop hij nog rustig kan kijken en snuffelen, beloon hem als hij rustig kijkt en laat hem zelf bepalen of hij dichterbij wil. Lukt dat niet, loop dan rustig een andere kant op.
Hoe kom je de puberteit van je hond goed door?
Blijf geduldig belonen en leg de lat tijdelijk lager. Straffen of je terugtrekken maakt het volgens de onderzoekers waarschijnlijk erger. Maak oefeningen weer makkelijk, voorkom situaties waarin het steeds misgaat en beloon alles wat goed gaat. De PDSA zegt: wie geduldig blijft belonen, krijgt daarna weer een goed luisterende hond.
- 1Ga een stap terug in je training. Lukt 'zit' in het park niet meer, oefen het dan weer in huis en in de tuin, waar het wel lukt. Bouw daarna rustig op naar drukkere plekken.
- 2Beloon vaker en beter. In deze fase is belonen je sterkste troef. Gebruik iets wat je hond echt graag wil, zeker buiten.
- 3Voorkom dat het misgaat. Komt hij op een losloopplek niet meer terug, laat hem dan even aan een lange lijn lopen, vast aan een tuig en niet aan de halsband. Zo oefent hij het wegrennen niet steeds opnieuw.
- 4Werk aan jullie band. Speel, snuffel en doe samen dingen die hij leuk vindt. Dr. Lucy Asher, die het onderzoek leidde, waarschuwt dat straffen of emotioneel afstand nemen het gedrag waarschijnlijk erger maakt.
- 5Help hem bij het alleen zijn. Stress bij het alleen laten kan in deze fase toenemen. Gaat het moeizaam, begin dan weer met korte momenten waarop hij rustig blijft en maak ze heel geleidelijk langer. Houd weggaan en thuiskomen saai, geef hem iets om op te kauwen of aan te likken als je gaat en ga een stap terug als hij jankt of iets sloopt. Meer daarover lees je in hond alleen thuis.
- 6Stop op een succes. Een slechte dag hoort erbij. Sluit af met iets wat lukt en probeer het morgen opnieuw.
Helpt castreren of steriliseren tegen pubergedrag?
Soms bij een deel van het gedrag, maar het is geen oplossing voor alles. Volgens de PDSA kan het helpen bij sommige problemen, en bij een teef stopt het de klachten die met de loopsheid te maken hebben. Er spelen alleen vaak meer dingen mee. Of en wanneer je hond gecastreerd of gesteriliseerd wordt, bespreek je met je dierenarts.
Gecastreerd of niet: de training gaat gewoon door. Ook de PDSA benadrukt dat je met belonen moet blijven werken en hulp moet zoeken als het gedrag een serieus probleem wordt. Een ingreep vervangt de training dus niet.
Wat betekent de puberteit voor wandelen met andere honden?
Kijk naar wat je hond nu aankan, niet naar wat hij als pup deed. Een puber die minder van andere honden moet hebben, heeft het in een drukke groep zwaar. Een rustige wandeling met weinig honden past dan vaak beter, tot hij weer stabiel is. Gaat het weer beter, dan kan hij geleidelijk terug naar meer honden.
Volgens Dogs Trust Ireland lopen eigenaren in de tienerfase het vaakst tegen vier dingen aan: trekken aan de lijn, terugkomen en iets laten liggen, opspringen en veel blaffen. Trekt je hond in deze fase meer dan vroeger, lees dan hond trekt aan de riem.
Tijdens de loopsheid kan een teef niet mee met de groepswandelingen van LuckyPaw. Is je puber in een groep even te druk of te onzeker, lees dan in privéwandeling of groepswandeling wat nu het beste past.
Wanneer is het meer dan een fase?
Het is meer dan een fase als het gedrag aanhoudt, steeds erger wordt of gevaarlijk is. De PDSA raadt dan aan naar je dierenarts en een erkende gedragsdeskundige te gaan, en dat liever vroeg dan laat te doen: veel gedragsproblemen worden met de tijd erger. Wacht dus niet te lang.
- Gromt, hapt of bijt je hond, naar mensen of naar andere honden: schakel je dierenarts en een gedragsdeskundige in die met belonen werkt.
- Twijfel je of het nog puberteit is, bijvoorbeeld omdat het gedrag plotseling en heftig veranderde? Laat je hond dan nakijken door je dierenarts; dat noemt de PDSA de veiligste keuze.
- Kun je hem niet meer alleen laten of sloopt hij veel als hij alleen is: vraag hulp voordat het een vast patroon wordt.
Het is ook een kwetsbare tijd. Toen Dogs Trust Ireland zijn cijfers publiceerde, had de organisatie in 2025 al 885 verzoeken gekregen om een puberhond af te staan. Dat was 42% van alle afstandsverzoeken van dat jaar tot dan toe. De onderzoekers uit Newcastle wijzen erop dat de puberteit samenvalt met de leeftijd waarop honden het vaakst worden afgestaan.
Veelgestelde vragen over de puberteit bij honden
Er is geen vaste duur. De PDSA noemt 8 tot 12 maanden als begin van de puberteit; Dogs Trust Ireland rekent de tienerfase van 6 tot 24 maanden. Grote rassen zijn vaak later volwassen. De meeste honden zijn pas rond drie jaar sociaal volwassen, dus ook na de tienerfase kan je hond nog wat veranderen.
Daar is geen vaste regel voor. Volgens de PDSA verschilt het per ras en formaat: grote rassen zijn vaak later. Bij teven geldt de eerste loopsheid als begin van de puberteit; zo maten de Britse onderzoekers het ook bij een aparte groep van 70 jonge teven. Bij reuen merk je het vaak aan meer markeren, bespringen en zwerven.
Waarschijnlijk wel, en dat is precies wat onderzoekers zagen. Jonge geleidehonden reageerden rond 8 maanden trager op 'zit' van hun eigen verzorger, maar niet op een vreemde. Trek het je dus niet persoonlijk aan: het zegt iets over de fase, niet over jouw opvoeding.
Nee. Straffen of emotioneel afstand nemen maakt het gedrag volgens de onderzoekers waarschijnlijk erger. Maak oefeningen makkelijker, beloon beter en voorkom dat het steeds misgaat, bijvoorbeeld met een lange lijn. Duidelijk en voorspelbaar zijn is iets anders dan streng zijn.
Het slechter luisteren was in het onderzoek tijdelijk: in de vragenlijsten gaven verzorgers hun hond op 12 maanden weer hogere scores voor trainbaarheid. Maar Dogs Trust waarschuwt dat honden niet zomaar overal overheen groeien. Gedrag waar je nu niets aan doet, zoals opspringen of trekken, kan blijven. Blijf dus oefenen.
Bronnen
Voor dit artikel gebruikten we:
- Asher e.a. (2020), Teenage dogs? Evidence for adolescent-phase conflict behaviour …, Biology Letters (via PubMed Central)
- Newcastle University — Adolescence is ruff on dogs too
- PDSA — Adolescent (Teenage) dogs
- Dogs Trust Ireland — Adolescent Dogs Most at Risk of Being Given Up
- Dogs Trust Ireland — Teenage Dogs are at Highest Risk of Being Surrendered by their Owners
Lees ook
Wandelen met je puber
Bij een groepswandeling loopt je hond een vol uur met een kleine, zorgvuldig samengestelde groep. Is een groep nu even te veel, dan kan een privéwandeling ook. Tijdens de gratis kennismaking kijken we samen wat bij jouw puber past.
Plan een gratis kennismaking
