Hond luistert niet buiten: waarom het thuis wel lukt en buiten niet

Waarom luistert mijn hond binnen wel en buiten niet?

Omdat je hond een signaal leert samen met de plek waar hij het leert, en omdat buiten de concurrentie veel groter is. Thuis ben jij het interessantste in de kamer. In het park zijn er geuren, andere honden en vogels, en jou ziet hij elke dag al. Dan wint een eekhoorn het makkelijk.

De Amerikaanse dierenwelzijnsorganisatie Best Friends legt het eerste deel goed uit. Honden zijn heel goed in verschil zien, maar minder goed in iets wat ze op de ene plek leerden toepassen op een andere. Je hond weet precies dat de voordeur iets anders is dan de achterdeur, maar herkent een onbekende deur bij de buren misschien niet meteen als deur. Bij het leren nemen honden hun hele omgeving in zich op. Verandert die omgeving, dan weten ze niet meer zeker wat je vraagt.

Het tweede deel beschrijft de Britse hondenorganisatie Dogs Trust: een eekhoorn achterna zitten of spelen met een andere hond kan voor je hond leuker zijn dan terugkomen, en hij kan er ook gewoon niet zeker van zijn dat je hem echt terug wilt. Het Londense dierenasiel Battersea noemt twee redenen als een hond niet betrouwbaar terugkomt: hij begrijpt het signaal nog niet, of de beloning is niet motiverend genoeg.

Je staat er niet alleen in. De Universiteit van Bristol vroeg eigenaren van jonge honden op 6, 9, 12, 15 en 18 maanden welk gedrag ze ongewenst vonden. Op alle momenten hoorden slecht terugkomen, blaffen, opspringen en trekken aan de lijn bij het vaakst genoemde gedrag.

Hieronder gaat het vooral over terugkomen, omdat dat buiten het belangrijkst is. De opbouw werkt net zo voor 'zit', 'af' of 'kijk'. Trekt je hond ook aan de riem, lees dan hond trekt aan de riem.

Welke oorzaak speelt bij jouw hond?

Meestal is het een van deze zeven. Kijk niet naar wat je hond doet als hij niet luistert, maar naar wanneer het misgaat: alleen bij andere honden, alleen aan het eind van de wandeling, of al zodra je de deur uit stapt. Dat moment wijst op de oorzaak, en elke oorzaak vraagt een eigen aanpak.

Luistert je hond ineens veel slechter terwijl er niets veranderd is, of lijkt hij buiten vooral gespannen of bang? Dan is een betere beloning niet de oplossing. Laat eerst je dierenarts meekijken. Een hond die buiten angstig is, vraagt een andere aanpak; daarover gaat onze gids over een angstige hond uitlaten.

Hoe leer je je hond buiten te luisteren?

Door het signaal op elke nieuwe plek opnieuw te oefenen, in kleine stappen. Begin waar je hond het al kan en maak het daarna steeds een beetje moeilijker: meer afstand, meer afleiding, een nieuwe plek. Verander per keer maar één ding. Ga pas een stap verder als het daar ongeveer acht van de tien keer lukt.

Die twee regels komen van Best Friends: verander maar één ding tegelijk, en maak het pas moeilijker als je hond het in die situatie ongeveer 80% van de keren goed doet. De Australische dierenbescherming RSPCA hanteert voor de stap naar los dezelfde grens: ten minste 80% van de keren terugkomen aan de sleeplijn, ook bij veel afleiding. De volgorde hieronder volgt Dogs Trust en de RSPCA.

Oefen liefst elke dag, ook al is het maar even in huis. Houd de sessies kort en stop terwijl het nog goed gaat. Laat ook eens iemand anders het signaal geven, of geef het zelf terwijl je zit: ook dat is voor je hond een nieuwe situatie. De RSPCA noemt terugkomen een vaardigheid waar je hond zijn hele leven aan blijft werken.

Welke beloning werkt buiten het best?

Een beloning die beter is dan wat er buiten te beleven valt. Een brokje dat thuis volstaat, wint het niet van een konijnenspoor. Gebruik buiten iets wat je hond echt graag wil en niet elke dag krijgt. Voor sommige honden is dat geen eten maar een speeltje, of juist de vrijheid om weer te mogen snuffelen.

Best Friends, Battersea en de RSPCA geven samen deze tips:

• Lekkerder dan thuis. Gebruik iets wat meer waard is zodra er afleiding bij komt, en wees royaal met lekkers en lof als het lukt.
• Iets speciaals. Een beloning die je hond niet de hele tijd krijgt, of die je het liefst alleen gebruikt om hem terug te roepen.
• Een speeltje dat alleen bij het trainen tevoorschijn komt. Is je hond niet zo van eten, gebruik dan zijn favoriete speeltje, en laat het niet rondslingeren.
• Een extra grote beloning. Komt hij tegen de verwachting in terug uit een spannende situatie? Geef dan een flinke handvol in plaats van één snoepje.
• Weer vrij mogen. Roep hem, beloon hem en laat hem dan weer gaan. Zo leert hij dat terugkomen niet betekent dat de wandeling voorbij is.

Gaat het beter, dan hoef je volgens Dogs Trust niet elke keer iets te geven. Blijf hem wel af en toe belonen, zodat het de moeite waard blijft. Merk je dat het terugkomen weer achteruitgaat, ga dan terug naar de basis en beloon vaker en beter.

Wat doe je als je hond niet komt als je roept?

Blijf rustig en roep niet eindeloos door. Geef je hond na het roepen een paar tellen. Komt hij niet, ga hem dan kalm ophalen, of loop juist van hem weg. Beloon hem als hij bij je is, en oefen daarna op een plek waar het wél lukt. Deze stappen komen van Dogs Trust en de RSPCA:

1. 1Roep alleen als je verwacht dat hij komt. Wacht tot je zijn aandacht hebt, niet midden in een spannende geur.
2. 2Roep één keer, met een vrolijke stem, en wacht minstens vijf seconden. Roep niet nog eens als je denkt dat hij toch niet komt: dan leert hij dat niet terugkomen ook kan.
3. 3Komt hij na twee keer roepen niet, haal hem dan op. Maak er geen achtervolging van en oefen daarna op een makkelijkere plek.
4. 4Draait hij steeds net weg? Loop van hem weg. De meeste honden volgen je dan, omdat ze niet achtergelaten willen worden.
5. 5Hangt hij aan de sleeplijn? Haal hem rustig met de lijn naar je toe, maar trek nooit aan hem. Of loop naar hem toe.
6. 6Prijs hem als hij bij je is. Ook als het lang duurde.

Werkt belonen beter dan corrigeren?

Ja, als je kijkt naar het beste onderzoek dat we vonden. In een Britse studie uit 2020 reageerden honden die met beloningen werden getraind vaker op het eerste signaal dan honden met een stroomhalsband, en ze reageerden sneller op 'kom'. Helemaal niet gehoorzamen kwam in alle groepen weinig voor, en daarin verschilden de groepen niet.

Het onderzoek is van China, Mills en Cooper, verschenen in het tijdschrift Frontiers in Veterinary Science. Het ging om 63 honden die naar een trainer waren verwezen voor problemen zonder lijn, zoals slecht terugkomen of achter vee aan gaan. Ze werden verdeeld over drie groepen van 21 honden en kregen tot 150 minuten training, verspreid over 5 dagen.

• Eén groep werd getraind met een stroomhalsband, door trainers die de fabrikanten zelf hadden voorgedragen.
• Een tweede groep kreeg les van dezelfde trainers, zonder stroomhalsband maar met een mix van voerbeloningen en bijvoorbeeld druk op de lijn.
• De derde groep werd getraind door trainers die met belonen werken. Die groep reageerde vaker op het eerste 'kom' en 'zit', en reageerde sneller op 'kom' dan de groep met de stroomhalsband.

Kijk wel goed naar wat er gemeten is. De training werd gegeven door ervaren beroepstrainers, niet door de eigenaren zelf, en de onderzoekers keken naar hoe vaak en hoe snel de honden reageerden tijdens die trainingsdagen. Het zegt dus niet hoe het een jaar later op het strand gaat. De RSPCA baseert haar advies om terugkomen met belonen aan te leren mede op dit onderzoek.

Waar mag je in Wassenaar oefenen, met en zonder lijn?

Binnen de bebouwde kom moet je hond op een openbare plaats aangelijnd zijn, behalve op plekken die de gemeente daarvoor heeft aangewezen. Op kinderspeelplaatsen, zandbakken en speelweides mag hij ook aangelijnd niet komen. De stappen aan de lijn oefen je dus dicht bij huis; voor de laatste stap heb je een losloopgebied nodig.

Het strand is in Wassenaar zo'n losloopgebied, behalve op de fietspaden. Er is één uitzondering: van 15 mei tot 15 september mag je hond tussen 09.00 uur en 19.00 uur niet op het strand tussen strandpaal 91,50 en 92,75. Buiten die tijden en dat stuk is het brede strand op een rustig moment een goede plek om zonder lijn te oefenen, ver van de weg.

Op Landgoed Backershagen moeten alle honden van 1 maart tot 1 augustus aan de lijn, in verband met het broedseizoen. Welke losloopgebieden er nog meer zijn en wat daar per seizoen geldt, staat in onze gids over losloopgebieden in Wassenaar.

• Nooit los vlak bij een weg. Hoe betrouwbaar je hond ook terugkomt, de RSPCA raadt af hem los te laten bij een weg of een andere gevaarlijke plek: je hebt de omgeving niet in de hand.
• Geen honderd procent. Een hond die altijd terugkomt, bestaat niet, schrijft de RSPCA. Een knal of een aanval van een andere hond kan elke hond laten wegschieten.
• Blijft hij weglopen? Train dan verder aan een sleeplijn aan een tuig, en laat hem volgens Dogs Trust alleen los op een afgesloten terrein.
• Altijd een penning met je gegevens. Op de weg moet je hond in Wassenaar een halsband of ander identificatiemerk dragen waaraan je als eigenaar te herkennen bent.

Loopt je hond doordeweeks mee met een uitlaatservice, vertel dan welk woord je gebruikt en hoe je beloont. Zo hoort hij op elke wandeling hetzelfde signaal. Of een groepswandeling of een privéwandeling beter bij je hond past, lees je in privéwandeling of groepswandeling.

Wanneer schakel je hulp in?

Onze vuistregel: zie je na een paar weken consequent oefenen geen verbetering, zoek dan hulp. Dogs Trust raadt aan om bij uitblijvende vooruitgang een gekwalificeerde trainer of gedragsdeskundige in te schakelen. Kies iemand die met belonen werkt, en vraag vooraf hoe die omgaat met een hond die niet komt.

• Kies nooit een trainer die met straf, schrikmiddelen of een stroomhalsband werkt.
• Is je hond buiten vooral bang of gespannen, of verandert zijn gedrag plotseling? Ga dan eerst naar je dierenarts.
• Gaat hij achter schapen, reeën of fietsers aan? Dan is het een veiligheidsprobleem. Houd hem aan de lijn en wacht niet met hulp zoeken.

Veelgestelde vragen over een hond die buiten niet luistert