Hond trekt aan de riem: zo leer je je hond aan een losse lijn lopen

Waarom trekt mijn hond aan de riem?

Omdat het werkt. De Britse hondenorganisatie Dogs Trust noemt het een van de meest voorkomende redenen: je hond heeft geleerd dat trekken hem vooruit brengt. Elke stap die hij aan een strakke lijn wint, levert iets op: de boom, de geur, de andere hond. Het is dus geen koppigheid, maar gedrag dat elke wandeling opnieuw beloond wordt.

Dat is goed nieuws, want aangeleerd gedrag kun je ook weer afleren. Het verklaart ook waarom het in de woonkamer prachtig gaat en op straat misgaat: een hond leert makkelijker op een rustige plek, en buiten is er veel meer afleiding.

Dit maakt het hardnekkiger:

• Je loopt door terwijl de lijn strak staat. Eén stap vooruit is volgens Dogs Trust al een duidelijk signaal dat trekken werkt.
• De wandeling kan het spannendste deel van zijn dag zijn. Dan is het logisch dat hij sneller wil komen waar hij heen wil.
• De regels wisselen. Het LICG, het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren, schrijft over pups: wat niet mag, mag nooit, ook niet één keertje.

Trekken is niet hetzelfde als uitvallen. Blaft of jankt je hond, of springt hij in de lijn zodra hij een andere hond of een fietser ziet, dan speelt er iets anders. Daarover lees je meer in onze gids over een angstige hond uitlaten.

Hoe leer je je hond aan een losse lijn te lopen?

Met één regel waar je nooit van afwijkt: een strakke lijn levert nooit vooruitgang op. Zodra de lijn spant, sta je stil. Zodra hij doorhangt, loop je verder en beloon je. Oefen dat in korte sessies van een paar minuten, eerst thuis of in de tuin, en pas daarna op straat.

De stappen komen van Dogs Trust en van de Britse dierenbescherming RSPCA. De aantallen passen en dagen in dit artikel zijn van onszelf: een praktische maat om je vooruitgang aan af te meten.

1. 1Begin thuis of in de tuin, zonder lijn. Beloon je hond elke keer dat hij naast je staat of loopt. Op een rustige plek leert een hond makkelijker iets nieuws.
2. 2Doe de lijn erbij zodra hij je goed volgt. Tien passen naast je, belonen, klaar.
3. 3Zoek buiten het saaiste stuk dat je kunt vinden. Een rustige straat of een leeg parkeerterrein, vroeg op de ochtend.
4. 4Werk in stukken van tien passen. Tien passen met een doorhangende lijn, belonen, doorlopen. Gaat dat drie wandelingen op rij goed? Maak er twintig van, dan een hoek om, dan een heel blokje.
5. 5Spant de lijn? Sta stil. Zeg niets en trek niet terug. Wacht tot de lijn doorhangt of tot je hond naar je kijkt, beloon hem, en loop pas dan verder. Je mag ook al stoppen voordat de lijn strak staat, zodra je hond te ver voor je uit loopt.
6. 6Blijft hij in de lijn hangen terwijl jij stilstaat? Loop een paar passen de andere kant op. Komt hij mee aan een doorhangende lijn, beloon dat dan en draai weer om.
7. 7Bouw afleiding in. Leg iets op de grond waar je hond graag heen wil, zoals een speeltje. Trekt hij ernaartoe, sta dan stil en roep hem bij je. Loopt hij er aan een losse lijn naartoe, dan is het speeltje zijn beloning.
8. 8Houd de sessies kort en regelmatig. Een paar minuten per keer is genoeg.

Belonen doe je met je stem en met iets lekkers. In het begin heb je veel beloningen nodig. Gaat het beter, dan bouw je af tot af en toe een snoepje of een compliment. Straffen is niet nodig: de AVSAB, de Amerikaanse vereniging van gedragsdierenartsen, stelt dat trainen het beste werkt als je een hond leert wat hij wél moet doen.

Werkt dit ook bij een hond die al jaren trekt?

Ja, alleen duurt het langer. De regel blijft dezelfde, maar je hond heeft honderden wandelingen lang geleerd dat trekken werkt, en dat verdwijnt niet in een week. Begin daarom klein en op een rustige plek, en zorg dat hij aan een strakke lijn vanaf vandaag nergens meer komt. Zo kan een eerste week eruitzien:

1. 1Dag 1: de uitrusting. Een vaste lijn van 1,8 tot 3 meter, en een tuig dat de schouders vrij laat.
2. 2Dag 1 tot en met 3: alleen thuis of in de tuin. Twee of drie keer per dag een paar minuten. Tien passen naast je, belonen, klaar.
3. 3Dag 4 tot en met 7: het saaiste stuk straat. Dezelfde tien passen, op een rustig tijdstip. Spant de lijn, dan sta je stil.
4. 4De hele week: de gewone wandelingen. Houd ze kort en rustig, en sla voorlopig de route over waar hij het hardst trekt. Wat je doet als je geen tijd hebt om stil te staan, lees je verderop.

Na één week is het trekken niet weg. Het doel van de eerste week is klein: tien passen aan een doorhangende lijn op een saaie straat. Gaat het daarna een keer slechter, ga dan terug naar een situatie die wél lukte en bouw vanaf daar weer op.

Kun je je hond niet houden als hij trekt? Dan gaat veiligheid vóór training. Een hoofdhalster geeft volgens VCA Animal Hospitals, een Amerikaanse keten van dierenklinieken, extra controle, juist bij een sterke hond met een kleinere begeleider. Laat je hond er rustig aan wennen en gebruik altijd een tweede lijn aan een halsband of tuig.

Helpt een tuig tegen trekken?

Niet tegen het trekken zelf. In een test uit 2021 trokken asielhonden harder in een tuig met de lijn op de rug dan aan een platte halsband, zodra er een lekkernij buiten hun bereik lag. Wat een tuig wél doet: de kracht komt niet op de nek van je hond terecht. Daarom blijft het een goede keuze.

De test komt van Shih en collega's, in het tijdschrift Frontiers in Veterinary Science. De honden wandelden niet: ze stonden aangelijnd met een lekkernij net buiten bereik, tien seconden per keer, één keer aan de halsband en één keer aan het tuig. In het tuig stond de lijn 67 procent van de tijd strak, aan de halsband 35 procent (medianen). Met een speeltje in plaats van een lekkernij was er geen verschil.

De lijn zat in die test op de rug van het tuig. Een anti-trektuig waarbij je de lijn op de borst vastmaakt, is niet getest. Let bij zo'n model wel op de schouders: VCA waarschuwt voor banden die over de voorkant van het schoudergewricht lopen, omdat die blessures kunnen veroorzaken.

Waarom dan toch een tuig? Een tuig verdeelt de kracht over een groter oppervlak, een halsband concentreert die op de nek. De onderzoekers schrijven dat ze de zorg over schade door druk op de nek niet van tafel vegen, zeker bij een erg opgewonden hond. Volgens VCA is een halsband niet de juiste keuze voor een hond die heel hard trekt, of trekt tot hij hoest.

Welke hulpmiddelen zijn in Nederland verboden?

De prikband en de stroomband. Het gebruik van een prikband is sinds 1 juli 2018 verboden, dat van een stroomband sinds 1 januari 2022. Allebei staan ze in artikel 1.3 van het Besluit houders van dieren, dat ze aanwijst als verboden gedraging onder de Wet dieren. Verkoop is niet verboden, dus je komt ze nog gewoon tegen.

De Dierenbescherming zegt het zonder omwegen: een hond zo pijnlijk corrigeren is onnodig, het veroorzaakt stress en het kan ongewenst gedrag zelfs versterken.

Ook waar geen verbod geldt, zijn er hulpmiddelen die je beter laat liggen. Slip-, wurg-, prik- en stroombanden werken volgens VCA allemaal met pijn. Het risico is dat je hond bang of agressief wordt naar vreemden, andere honden of andere prikkels.

Wat doe je op de wandelingen waarop je niet kunt trainen?

Het liefst houd je de regel op elke wandeling aan: spant de lijn, dan sta je stil. Reken erop dat wandelingen daardoor langer duren. Lukt dat niet altijd, bijvoorbeeld omdat je haast hebt, dan heeft Dogs Trust een oplossing met twee tuigen. Die heeft wel een prijs: je hond doet er langer over om het te leren.

Het werkt zo. Eén tuig gebruik je als je geen tijd hebt om te trainen; daarin mag je hond trekken. Een ander tuig, of de halsband, gebruik je voor de training en later voor alle wandelingen. Je hond leert het verschil tussen die twee.

Het LICG adviseert een volwassen hond minimaal vier keer per dag uit te laten, met minstens twee langere wandelingen. Meer over dat ritme staat in hoe vaak moet een hond uitgelaten worden.

Waar moet je hond in Wassenaar aan de lijn?

Waar je hond los mag, verschilt per gemeente. In Wassenaar moet hij binnen de bebouwde kom aan de lijn. In de losloopgebieden mag hij los, behalve op de fietspaden die erdoorheen lopen.

• Laat je hond los lopen waar het mag. Welke plekken dat zijn, staat in onze gids over losloopgebieden in Wassenaar.
• Laat hem bewegen en snuffelen. VCA raadt aan om vóór een training na te gaan of je hond die dag al heeft kunnen rennen, snuffelen en verkennen.
• Is één persoon in huis strenger dan de ander, maak dan samen één afspraak.

Loopt je hond doordeweeks met een uitlaatservice? Vertel dan hoe je thuis traint, zodat de afspraak op elke wandeling dezelfde is. Het verschil tussen wandelen in een groep en één-op-één leggen we uit in privéwandeling of groepswandeling. Bij onze eigen privéwandelingen bespreek je die lijnregel tijdens de kennismaking.

Hoe lang duurt het voordat een hond niet meer trekt?

Reken op maanden. Volgens VCA hebben de meeste honden enkele maanden regelmatig oefenen nodig om aan een losse lijn te leren lopen. Meet je vooruitgang daarom per situatie en niet per week: eerst de gang of de tuin, dan een rustige straat, en pas later een drukke straat of een andere hond dichtbij.

Gaat het weer slechter? Ga terug naar een situatie die wél lukte, oefen daar een paar dagen en bouw opnieuw op. Voeg afleiding stap voor stap toe, in het tempo van je hond.

Wanneer schakel je hulp in?

Als je hond niet trekt maar uitvalt: blaffen, janken of in de lijn springen zodra hij een andere hond of een fietser ziet. Daar kan angst of frustratie achter zitten. Vraag je dierenarts dan om een verwijzing naar een gedragsdeskundige die met belonen werkt. Hoest of kokhalst je hond na het trekken? Bel dan je dierenarts.

• Hoesten, kokhalzen, piepende ademhaling of pijn in de nek na een ruk aan de lijn: laat je dierenarts ernaar kijken.
• Een hond die plotseling harder gaat trekken zonder dat er iets veranderd is, of die juist niet meer vooruit wil: ook dat is eerst een vraag voor je dierenarts.
• Uitvallen naar honden, mensen of fietsers: een gedragsdeskundige die met belonen werkt, samen met je dierenarts.

Zoek je iemand om mee te trainen, vraag dan vooraf hoe er met fouten wordt omgegaan. Loop weg bij een antwoord waarin correctie of straf voorkomt. Valt het woord 'dominantie', 'roedelleider' of 'alfa', dan is dat volgens de AVSAB al reden om iemand anders te zoeken. Meer over trainen met belonen lees je bij gedrag en training.

Veelgestelde vragen over trekken aan de riem