Je hond veilig uitlaten in het donker

Vanaf wanneer loop je met je hond in het donker?

Op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok een uur terug. Daarna loop je het avondrondje na je werk al snel in de schemering of het donker. De kortste dag is 21 december: dan wordt het volgens de Rijksoverheid rond 8.45 uur licht en gaat de zon rond 16.30 uur onder. Ook de ochtendwandeling valt dan in het donker.

Wie vóór en na werktijd wandelt, ziet in december dus geen daglicht met de hond. Korter wandelen hoeft niet, maar plan je rondjes wel anders: kies voor het donker een vaste, verlichte route en bewaar de duinen, het bos en nieuwe paden voor het weekend. Hoeveel wandelingen je hond per dag nodig heeft, lees je in hoe vaak je je hond uitlaat.

Ben je de hele dag weg, dan komt je hond in de winter misschien geen enkele keer bij daglicht buiten. Een wandeling midden op de dag lost dat op. In je hond uitlaten als je fulltime werkt zetten we de mogelijkheden op een rij, van buren tot een privéwandeling.

Hoe maak je jezelf en je hond zichtbaar in het donker?

Zorg dat automobilisten en fietsers jullie allebei zien, niet alleen jou. De PDSA, een Britse liefdadigheidsorganisatie met eigen dierenklinieken, adviseerde in 2021 bij monde van dierenarts Lynne James felgekleurde kleding of een veiligheidshesje voor jezelf. Voor je hond noemde zij een veiligheidsjasje of een halsband of hanger met ledlampje.

Reflectie heeft geen eigen licht: een reflecterende halsband of riem valt pas op als er een koplamp of fietslamp op schijnt. Een ledlampje geeft zelf licht. Daardoor zie jij ook waar je hond snuffelt, en zien anderen hem op een donker pad waar geen auto rijdt. Een hond met een donkere vacht valt zonder hulpmiddel bijna helemaal weg.

Welke route kies je als het donker is?

Kies een route die je kent, met stoepen en straatverlichting. Is er geen trottoir of voetpad, dan zegt het Reglement verkeersregels en verkeerstekens (RVV) waar je loopt: op het fietspad, en als dat er ook niet is in de berm of aan de uiterste zijde van de rijbaan. Houd je hond dan aan de kant van de berm.

Aan welke kant van de weg je loopt, staat niet in die regel. Ons advies: vermijd in het donker smalle wegen zonder stoep. Moet het toch, loop dan aan de kant waar je het verkeer ziet aankomen, met je hond aan de bermkant, tenzij een bocht je daar onzichtbaar maakt. Op een fietspad houd je je hond dicht bij je: een lange lijn is in het donker voor fietsers nauwelijks te zien.

Oversteken in het donker

De PDSA geeft een eenvoudige oversteekroutine: vraag je hond bij de stoeprand te gaan zitten en te wachten. Zit hij rustig en is de weg vrij, geef dan het teken om te lopen en steek samen rustig over. Beloon hem aan de overkant. In het donker is dat moment extra belangrijk: een fietser zonder licht zie je pas laat aankomen.

• Liever een langere route met stoep en verlichting dan een kortere langs een donkere weg.
• Wandel zonder oortjes in: in het donker hoor je een fiets of scooter eerder dan je hem ziet.
• Neem je telefoon mee en laat thuis weten welke route je loopt als je alleen gaat.
• Trekt je hond hard aan de lijn, oefen dan eerst overdag met lopen aan een losse lijn. In het donker moet je je aandacht bij de weg kunnen houden.

Mag je hond in het donker los lopen?

Dat bepaalt je gemeente, en in het donker is het verstandig strenger te zijn dan de regel. In Wassenaar moet je hond binnen de bebouwde kom op een openbare plaats aangelijnd zijn, behalve op plekken die de gemeente daarvoor heeft aangewezen. Zo staat het in de Algemene plaatselijke verordening (APV) Wassenaar 2024.

De PDSA raadt aan je hond bij wegen aan een korte, stevige lijn te houden, vast aan een goed passende halsband. Wil je hem los laten rennen, doe dat dan alleen op een plek met hekken of een afrastering, zodat hij de weg niet op kan. In het donker is dat nog belangrijker.

Je hond merkt meer op dan jij

Honden hebben minder licht nodig dan mensen om iets te zien. Paul Miller, veterinair oogarts aan de Universiteit van Wisconsin-Madison, schreef in 2001 dat honden zich zowel bij fel als bij gedempt licht goed redden. Een reflecterende laag achter het netvlies, het tapetum, stuurt het licht een tweede keer door het netvlies. Dat verbetert het zicht bij weinig licht.

Volgens Miller zien honden en katten bij weinig licht mogelijk beter beweging dan wij. Wat stilstaat aan de rand van hun blikveld, negeren de meeste honden, maar gaat het bewegen, dan gaan ze er meteen achteraan. Details zien honden juist minder scherp dan wij. Een haas of kat die in het donker beweegt, kan je hond dus opmerken terwijl jij niets ziet.

Daarom raden we in het donker een lijn aan, ook bij een hond die overdag goed terugkomt. Wil je hem meer ruimte geven, gebruik dan een lange lijn op een plek ver van de weg, met een lampje aan zijn tuig. Waar je hond in en rond Wassenaar los mag, lees je in onze gids over vrij rennen in Wassenaar.

In de duinen na zonsondergang

Ga je na het werk nog de duinen in, houd dan rekening met de regels van de beheerder. In het grootste deel van Meijendel zijn honden alleen aangelijnd toegestaan, schrijft Dunea, dat het gebied beheert. In de Kijfhoek en Bierlap, delen van de Duintuin en het Monkeybos mogen honden helemaal niet komen.

In de begrazingsgebieden van Meijendel kun je Gallowayrunderen, konikpaarden en Drentse heideschapen tegenkomen. Dunea vraagt minimaal 25 meter afstand te houden en de kudde niet te doorkruisen. In het donker zie je zo'n kudde laat. Een hoofdlamp en een korte lijn zijn op een duinpad daarom geen overbodige luxe.

Wat doe je als je hond in het donker wegloopt?

Ren er niet achteraan: in het donker verlies je hem dan nog sneller uit het oog, en voor je het weet sta je zelf op de weg. Blijf staan en roep hem vrolijk. Komt hij niet, meld hem dan als vermist bij het portaal waar hij geregistreerd staat en bij Amivedi.

Op het moment zelf

1. 1Blijf staan en roep je hond vrolijk. Door je hurken of een paar passen de andere kant op lopen maakt terugkomen aantrekkelijker dan achter hem aan gaan.
2. 2Gebruik je hoofdlamp of zaklamp en kijk waar het lampje van je hond heen gaat.
3. 3Komt hij terug, beloon hem dan uitbundig, hoe lang het ook duurde. Mopper niet, anders komt hij de volgende keer minder graag.
4. 4Komt hij niet terug, wacht dan op de plek waar hij wegliep of bij het begin van de wandeling. Moet je naar huis, laat dan een kledingstuk van jezelf achter op die plek.
5. 5Meld je hond als vermist bij het portaal waar hij geregistreerd staat en bij Amivedi, en vertel het aan de mensen die je onderweg tegenkomt.

Vooraf regelen

Elke hond in Nederland moet gechipt en geregistreerd zijn, schrijft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Veranderingen geef je door bij het portaal waar je je hond hebt geregistreerd, en daar meld je ook een vermissing. Amivedi is een stichting die vermiste en gevonden huisdieren registreert en daarvoor contact heeft met onder meer dierenasielen en dierenambulances.

• Controleer nu of je adres en telefoonnummer bij het portaal kloppen, zeker als je bent verhuisd of een nieuw nummer hebt.
• Geef je hond een halsband met een penning waarop je telefoonnummer staat. In Wassenaar moet een hond op de weg een halsband of ander identificatiemerk dragen waaraan je als eigenaar duidelijk te herkennen bent. Een penning met een reflecterende rand valt in het donker ook op.
• Doe je hond in het donker een lampje om. Schiet hij los, dan zie je langer waar hij heen gaat.

Rond oud en nieuw

Knallen en flitsen kunnen een hond laten schrikken en wegschieten. Met de Wet veilige jaarwisseling geldt een vuurwerkverbod voor consumenten: je mag alleen nog vuurwerk van de categorie F1 afsteken, zoals knalerwten, sierfonteintjes en sterretjes. Verenigingen of stichtingen met toestemming van de gemeente mogen met oud en nieuw ook ander vuurwerk afsteken. Reken er dus niet op dat het stil blijft.

Laat je hond rond de jaarwisseling 's avonds alleen aangelijnd uit, in een goed passend tuig met daarnaast een halsband, zodat hij zich er niet uit kan wurmen. Houd het rondje kort en blijf weg van plekken waar je eerder knallen hoorde. Is je hond erg bang voor vuurwerk, overleg dan op tijd met je dierenarts.

Veelgestelde vragen over uitlaten in het donker