Aanlijnplicht in Nederland: wie bepaalt het en hoe zoek je het op?

Wie bepaalt waar je hond aan de lijn moet?

Je gemeente, voor straten, parken en stranden. Elke gemeente heeft een Algemene Plaatselijke Verordening (APV) met regels voor de openbare ruimte, en daarin staat ook wanneer je hond aangelijnd moet zijn. In bossen, duinen en op de heide komen daar de regels van de terreinbeheerder bij, zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten of een waterbedrijf.

Het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG) vat de hoofdregel samen: honden moeten doorgaans binnen de bebouwde kom aangelijnd zijn, behalve op losloopterreinen die daarvoor zijn aangewezen. Waar die terreinen liggen, kun je bij je gemeente opvragen.

Er spelen dus meerdere regels mee, en die kunnen tegelijk gelden:

• De APV van je gemeente: de basisregel, bijvoorbeeld aanlijnen binnen de bebouwde kom.
• Een aanwijzingsbesluit van het college van burgemeester en wethouders: de lijst met plekken waar je hond wel los mag, of waar hij helemaal niet mag komen. De APV geeft het college die bevoegdheid.
• De regels van de terreinbeheerder in natuurgebieden, die in het voorjaar op veel plekken strenger zijn.
• De landelijke jachtregels: in het veld mag je hond geen wild najagen, en een windhond laat je daar volgens het LICG beter niet los.
• Een aanlijngebod voor één hond. Vindt de burgemeester een hond gevaarlijk of hinderlijk, dan kan hij de eigenaar verplichten die hond aan de lijn te houden, of aan de lijn en met muilkorf.

Dat laatste staat zowel in de APV van Wassenaar als in die van Den Haag. Bij zo'n aanlijngebod mag de lijn, gemeten van hand tot halsband, hooguit 1,50 meter lang zijn.

Wat staat er in de APV over loslopende honden?

Wat er in de APV staat, is kort gezegd een verbod met uitzonderingen. De APV verbiedt een loslopende hond op bepaalde plekken, weert honden van speelplaatsen en laat het college plekken aanwijzen waar het verbod niet geldt. In Wassenaar en Den Haag staat dat in artikel 2:57, Loslopende honden. De formulering verschilt per gemeente, dus lees ook de definities.

Dat zie je goed bij twee buurgemeenten. In Den Haag moet je hond binnen de bebouwde kom op de weg aangelijnd zijn, in Wassenaar binnen de bebouwde kom op een openbare plaats. Dat lijkt een groot verschil, maar de Haagse APV rekent ook pleinen, parken, plantsoenen, speelweiden, bossen en andere natuurterreinen tot de weg. Binnen de bebouwde kom geldt de aanlijnplicht in beide gemeenten dus in bijna de hele openbare ruimte. Het echte verschil zit erbuiten: Wassenaar kan ook buiten de bebouwde kom op plekken die het college aanwijst een lijn verplichten.

Wassenaar vraagt bovendien dat een hond op de weg een halsband of een ander identificatiemerk draagt waaraan je de eigenaar herkent. In beide gemeenten mogen honden niet op kinderspeelplaatsen, in zandbakken en op speelweides, ook niet aan de lijn.

Ook de uitzonderingen verschillen. Wie zich door een geleidehond of sociale hulphond laat begeleiden, valt in beide gemeenten niet onder het verbod op speelplaatsen. In Wassenaar geldt die uitzondering ook voor de aanlijnplicht, en ze geldt daar ook voor wie zo'n hond aantoonbaar gekwalificeerd opleidt.

Hoe verschillen de regels in Wassenaar en Den Haag?

Op hoofdlijnen lijken ze op elkaar: aanlijnen in de bebouwde kom, geen honden op speelplaatsen, en losloopplekken die het college aanwijst. De verschillen zitten in de details, en vooral op het strand. Loop je in de zomer over het Haagse Noorderstrand naar Wassenaar, dan gelden na de gemeentegrens andere regels.

De twee strandregels zijn elkaars spiegelbeeld. In Wassenaar is het strand het hele jaar losloopgebied, met één afgebakend stuk dat in de zomer overdag dicht is voor honden. In Den Haag is het Noordzeestrand in de zomer juist verboden terrein, op een paar aangewezen stukken na.

Den Haag heeft daarbij een bijzondere regel. Op twee stukken Zuiderstrand mag je hond in de zomer ook los tussen 21.00 uur en 07.00 uur, en overdag op dagen waarop de voorspelde temperatuur voor 12.00 uur lager ligt dan 18 graden, volgens de weersverwachting op de website van de gemeente.

Op Landgoed Backershagen moet je hond in Wassenaar bovendien aan de lijn tijdens het broedseizoen van 1 maart tot 1 augustus. Welke plekken dat zijn, en hoe je er komt, staat per locatie in onze gids losloopgebieden Wassenaar. Alles over het strand lees je in hondenstrand Wassenaar.

Welke aanlijnregels gelden in bos, duin en heide?

Daar beslist de terreinbeheerder, en die wil je hond meestal aan de lijn. Staatsbosbeheer heet honden in bijna al zijn natuurgebieden welkom, maar aan de lijn. Natuurmonumenten vraagt in de meeste gebieden hetzelfde. Kijk altijd op het bord bij de ingang: daar staat wat op dat moment geldt, ook in het broedseizoen.

Staatsbosbeheer

Staatsbosbeheer legt uit waarom: aangelijnde honden blijven op het pad, en dat is fijn voor vogels, wild en andere bezoekers. Op sommige routes en plekken mag je hond los, maar onder appèl. Dat betekent dat hij bij je in de buurt blijft en komt als je roept, en dat jij op elk moment kunt ingrijpen. Waar grazers lopen, zijn honden niet toegestaan.

Natuurmonumenten

In de losloopgebieden van Natuurmonumenten mag je per begeleider maximaal drie honden meenemen. Onder controle betekent daar dat je hond binnen een straal van 10 meter blijft en direct luistert. In een aantal gebieden geldt dat maximum van drie honden voor het hele gebied, ook aangelijnd. Een handhaver of boa van Natuurmonumenten kan een bekeuring geven als je hond los loopt waar dat niet mag.

Natuurmonumenten legt ook uit waarom het aanlijnen vraagt. Herten, reeën, hazen en andere dieren slaan op de vlucht als ze zich door een hond bedreigd voelen, en lopen zich soms letterlijk dood tegen auto's of prikkeldraad. Jaarlijks worden meerdere reeën doodgebeten door honden.

Meijendel

In Meijendel, het duingebied van waterbedrijf Dunea, zijn honden aangelijnd welkom in het grootste deel. In de Kijfhoek en Bierlap, in delen van de Duintuin en in het Monkeybos mogen ze niet komen. Het broedseizoen loopt bij Dunea van 1 maart tot 1 september; sommige paden zijn dan niet toegankelijk. Duinwachters mogen een proces-verbaal uitschrijven.

Wolvengebied bij de Leusderheide

Soms speelt er nog iets mee: de wolf. In de bosgebieden van Staatsbosbeheer en Utrechts Landschap die aan de Leusderheide grenzen, geldt van 15 maart tot 15 september een periodieke aanlijnplicht, die in 2025 werd ingevoerd. De lijn mag daar maximaal 10 meter lang zijn. Een naderende wolf ziet hond en eigenaar dan als één geheel, schrijft Staatsbosbeheer.

Dat lijkt effect te hebben. Volgens een voorlopige evaluatie van de provincie Utrecht werden in 2024, toen er alleen een aanlijnadvies gold, nog tientallen incidenten tussen wolven en honden geregistreerd. In 2025 was dat er nog één. Voor de andere bosgebieden in de provincie Utrecht waar je hond los mag, geldt een aanlijnadvies.

Overal in het veld: de jachtregels

Eén regel geldt landelijk en speelt overal in de natuur mee: de jachtregels uit het Besluit activiteiten leefomgeving. Een hond telt daarin als jachtmiddel. Ben je met je hond in het veld, dan wordt aangenomen dat je aan het jagen bent, tenzij je kunt bewijzen dat dat niet zo is. Heb je je hond aan de lijn, dan is het vermoeden groot dat je niet jaagt, legt het LICG uit.

Windhonden zijn volgens de wet verboden jachtmiddelen. Het LICG raadt daarom af een windhond los te laten lopen op natuurlijk terrein of buiten de bebouwde kom: je loopt het risico dat dat wordt gezien als jagen met een ongeoorloofd jachtmiddel.

Hoe zoek je de aanlijnregels van jouw gemeente op?

Op lokaleregelgeving.overheid.nl, de overheidswebsite waarop gemeenten hun regels publiceren. Zoek op de naam van je gemeente en 'Algemene plaatselijke verordening', en open het artikel over loslopende honden. Zoek daarna het besluit waarin het college de losloopplekken aanwijst. Dan heb je de tekst zelf, en niet de samenvatting van iemand anders.

1. 1Ga naar lokaleregelgeving.overheid.nl en zoek op 'Algemene plaatselijke verordening' plus de naam van je gemeente.
2. 2Kijk bovenaan bij 'Geldend van': zo weet je of je de versie leest die nu geldt.
3. 3Zoek in de tekst op 'hond'. Je vindt het artikel over loslopende honden, en in Wassenaar en Den Haag ook regels over hondenpoep en gevaarlijke honden.
4. 4Lees je 'door het college aangewezen', dan bestaat er een apart besluit met de plekken. Zoek dat op met de naam van je gemeente en 'losloopgebieden', 'aanwijzingsbesluit' of 'uitvoeringsbesluit'.
5. 5Vergelijk het besluit met de hondenkaart en de borden. In het Haagse besluit staat dat bij strijdigheid tussen de kaart en de omschrijving in het besluit de omschrijving bepalend is.
6. 6Ga je de natuur in, kijk dan ook op de website van de beheerder en op het bord bij de ingang.

Waar let je op als je hond los mag lopen?

Je let vooral op drie dingen: je hond, de mensen om je heen en het wild. Ook in een losloopgebied blijf jij verantwoordelijk. Volgens het LICG moet je als eigenaar zorgen dat je hond geen overlast of schade veroorzaakt en niet van het terrein kan ontsnappen. Los van de lijn moet hij dus nog steeds onder controle zijn.

• Komt hij als je roept? Oefen dat eerst op een rustige plek en bouw het stap voor stap op. Hoe, lees je in hond luistert niet buiten.
• Is je hond agressief naar andere honden of naar mensen? Dan laat je hem volgens het LICG niet los op een losloopterrein waar ook anderen zijn.
• Op een fietspad gaat hij aan de lijn. In Wassenaar geldt dat ook als het fietspad door een losloopgebied loopt.
• Neem altijd een poepzakje mee. In Wassenaar en Den Haag ben je verplicht een opruimmiddel bij je te hebben en het te laten zien als een toezichthouder erom vraagt.

Wil je dat iemand anders de wandeling doet? Bij een groepswandeling van LuckyPaw in Wassenaar lopen Dominic of Evika zelf met je hond.

Veelgestelde vragen over de aanlijnplicht