Is een stroomband voor je hond verboden in Nederland?

Is een stroomband voor honden verboden in Nederland?

Ja. Sinds 1 januari 2022 staat in het Besluit houders van dieren dat het verboden is 'apparatuur die geschikt is om aan een hond stroomstoten af te geven' te gebruiken. Het staat in hetzelfde artikel dat ook verbiedt een dier te schoppen of te slaan, en geldt voor iedereen met een hond: eigenaren, trainers en hondensporters.

De regel is opgenomen in artikel 1.3 van dat besluit. Dat artikel somt gedragingen op die de wet als verboden aanwijst, zoals een dier schoppen of een dier zo slaan dat het gewond raakt. De stroomband is daar toegevoegd als onderdeel h.

In hetzelfde artikel staat onderdeel g. Dat verbiedt 'het gebruik van of het vastbinden of aanlijnen van een dier met een voorwerp waarmee het dier door middel van scherpe uitsteeksels pijn kan worden toegebracht'. Gebruiken is dus al genoeg, ook zonder lijn eraan. Dat is de prikband, of prikhalsband: een halsband met punten aan de binnenkant. Volgens de Dierenbescherming is die al verboden sinds 1 juli 2018.

Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) controleren de politie, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn op het verbod. Volgens de KNMvD, de beroepsvereniging van dierenartsen, is een overtreding een misdrijf waarop strafrechtelijk wordt gehandhaafd.

Sinds wanneer is de stroomband verboden: 2020 of 2022?

Sinds 1 januari 2022. Dat staat letterlijk in het besluit zelf: 'Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 januari 2022.' Toch noemen veel websites nog 1 juli 2020. Dat was de datum uit een eerdere aankondiging. Het verbod is toen uitgesteld en ging pas op 1 januari 2022 in.

De geschiedenis staat in de toelichting die de regering bij het besluit schreef. In 2018 was al een verbod vastgesteld, maar met een uitzondering voor gebruikers met 'voldoende deskundigheid'. Het streven was dat verbod per 1 januari 2019 te laten ingaan. Het is uiteindelijk niet in werking getreden: bij het uitwerken van die uitzondering bleek dat deskundigheid het risico voor de hond niet wegneemt.

Daarna kwam het plan voor een volledig verbod. Volgens de Dierenbescherming zou dat 'eigenlijk al op 1 juli 2020' ingaan. Een aantal Engelstalige sites schreef toen over die datum en noemt die nog steeds. Wie in het Engels zoekt, leest daardoor soms dat het verbod in 2020 begon.

Welke halsbanden vallen onder het verbod?

Elke band die een stroomstoot kan geven, ook als je die functie nooit gebruikt. Het gaat om wat het apparaat kán, niet om wat je ermee doet. Een band die alleen trilt of piept, of alleen een gps-zender is, valt buiten dit verbod. Een combiband met een stroomstand valt er wel onder.

De toelichting bij het besluit is hier heel concreet. 'Gebruik' is niet alleen een stroomstoot geven, 'maar ook de situatie waarin een houder een hond de apparatuur laat dragen'. De reden: een hond die weet wat zo'n band kan, draagt hem met de verwachting dat er elk moment een straf kan komen.

Wie mag nog wel een stroomband gebruiken?

Bijna niemand. De wet noemt drie uitzonderingen: diergeneeskundige handelingen, enkele overheidstaken en elektrische afrastering. Voor jagers, hondensporters, gedragstrainers en gewone eigenaren is er geen uitzondering, ook niet bij een moeilijke hond. Ook voor een band die je in het buitenland kocht of een hond die hier op vakantie is, noemt de wet geen uitzondering.

De overheidstaken zijn die van politie, marechaussee en krijgsmacht, en het uitvoeren van een vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel. Ook die uitzondering is smal. Ze geldt alleen 'voor zover het met dat gebruik beoogde doel dit rechtvaardigt en dat doel niet op een andere wijze kan worden bereikt'. De uitzondering voor dierenartsen gaat volgens de toelichting over handelingen als röntgenfoto's, CT-scans, het behandelen van tumoren en hartdefibrillatie. Een stroomband ter voorbereiding op zo'n handeling valt er niet onder, en training al helemaal niet. Politie en krijgsmacht zijn volgens de toelichting begonnen geen honden meer in te kopen die met stroom zijn getraind.

Tijdens de inspraak vroegen sommigen om een uitzondering voor dove honden. Die kwam er niet. De toelichting zegt dat er ook voor dove honden methoden zonder pijn of schrik bestaan, al vraagt dat wel speciale kennis van de trainer.

Wat als je ziet dat iemand een stroomband gebruikt?

Bel 144. Via dat nummer meld je dierenmishandeling of verwaarlozing bij meldpunt 144 Red een Dier. De Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn, de NVWA of de politie behandelt de melding. Ga zelf niet in discussie op straat; laat het aan de instanties over.

Dat je zulke banden nog in webwinkels ziet, is geen teken dat ze mogen. Bij de invoering van het verbod werd de verkoop niet verboden, alleen het gebruik. Volgens de Dierenbescherming vond de overheid een verkoopverbod weinig zinvol: zo'n verbod is onder EU-recht misschien niet eens mogelijk, en de banden blijven dan toch makkelijk te krijgen, bijvoorbeeld in de buurlanden.

Heb je zelf nog een stroomband of prikband in de kast? Doe hem je hond dan niet meer om, ook niet 'alleen voor de vorm'. Het dragen telt al als gebruik.

Waarom is de stroomband verboden?

Omdat stroomstoten honden schade doen, en omdat het niet nodig is. Een schok kan leiden tot stress, angst en agressie, en mogelijk tot pijn en letsel (RVO). Ook fobie en een blijvende aantasting van de vertrouwensband tussen eigenaar en hond worden genoemd (KNMvD).

Daarom kwam er ook geen ruime uitzondering. Bij het uitwerken van het besluit bleek volgens de toelichting dat het goed mogelijk is honden zonder stroomstootapparatuur te trainen. Een algemene uitzondering vond de regering daarom niet nodig.

De AVSAB, een Amerikaanse veterinaire vereniging voor diergedrag, gaat nog verder. Aversieve methoden, met als voorbeelden stroombanden, prikbanden, slipkettingen en rukken aan de lijn, horen volgens haar in geen enkele situatie gebruikt te worden. Belonen is zowel veiliger als effectiever.

Wat doe je in plaats van een stroomband?

Train met belonen. Leer je hond in kleine stappen wat hij wél moet doen, en zorg dat dat voor hem iets oplevert. De Dierenbescherming raadt aan een cursus te volgen bij een hondenschool, het liefst vanaf de pupleeftijd of meteen nadat je een volwassen hond in huis hebt genomen. Kies een school die met belonen werkt.

Een stroomband werd vaak gekocht voor een paar bekende problemen. Voor elk daarvan is er een aanpak zonder pijn:

• Trekken aan de lijn. Sta stil zodra de lijn spant en beloon elke stap aan een losse lijn. Het stappenplan staat in hond trekt aan de riem.
• Niet terugkomen. Bouw het terugroepen stap voor stap op, van de woonkamer tot het strand, met een sleeplijn als tussenstap. Zie hond luistert niet buiten.
• Uitvallen naar andere honden. Vaak zit daar spanning of angst achter, en een schok kan dat juist erger maken: de Dierenbescherming schrijft dat zo'n correctie het ongewenste gedrag zelfs kan versterken. Lees onze gids over een angstige hond uitlaten.
• Blaffen. Zoek eerst uit waarop je hond blaft: de bel, voorbijgangers, of alleen thuis zijn. Haal de aanleiding weg waar het kan, bijvoorbeeld met matfolie op het raam, en beloon rust voordat het blaffen begint. Blaft hij vooral als hij alleen is, lees dan hoe lang een hond alleen thuis kan zijn.
• Weglopen uit de tuin. Een echt hek in plaats van een onzichtbaar hek, en je hond niet onbeheerd buiten laten.

Is je hond agressief, of bijt hij? Laat hem dan eerst door je dierenarts nakijken, en vraag daarna om een verwijzing naar een gekwalificeerde gedragsdeskundige die met belonen werkt. Probeer het niet op te lossen met een hulpmiddel dat de hond pijn doet of laat schrikken.

Veelgestelde vragen over het stroombandverbod