Artrose bij je hond herkennen: de signalen die op 'gewoon oud' lijken

Wat is artrose bij een hond?

Artrose is een gewrichtsziekte die pijn en stijfheid geeft en langzaam erger wordt. Volgens de Universiteit Utrecht zien wetenschappers en artsen artrose tegenwoordig niet meer als slijtage van het kraakbeen. Ze zien het als een ziekte waarbij langdurige ontsteking het hele gewricht aantast.

Volgens de Universiteit van Bristol ontstaat artrose bij honden bijna altijd na een eerdere afwijking, zoals een blessure aan het gewricht of een oud letsel. Soms spelen aangeboren aandoeningen mee, zoals heup- of elleboogdysplasie. Je ziet het vooral bij oudere honden, maar het kan soms al op jonge leeftijd beginnen.

Ook gewicht telt. Overgewicht legt veel extra druk op de gewrichten, schrijft de PDSA, een Britse liefdadigheidsorganisatie met eigen dierenziekenhuizen. Een slanke hond houdt zijn gewrichten zo gezond mogelijk, en daar kun je zelf iets aan doen.

Artrose is de gewrichtsziekte die dierenartsen bij honden het vaakst vaststellen, schrijft het Royal Veterinary College in Londen. Het college bekeek de dossiers van 455.557 honden bij Britse dierenartsen. Bij 2,5% van alle honden stond in 2013 artrose in het dossier. De honden met artrose waren bij de eerste diagnose gemiddeld 10,5 jaar oud.

Dat percentage telt alleen honden bij wie een dierenarts artrose noteerde. Honden met klachten die nooit bij de dierenarts kwamen, tellen niet mee. Een laag percentage zegt dus weinig over jouw hond.

Bij sommige rassen werd artrose vaker vastgesteld dan bij kruisingen, het vaakst bij de rottweiler, de bordeauxdog en de Old English sheepdog. Ook de border collie, de Duitse herder, de golden retriever, de labrador en de springer spaniël liepen onder meer een verhoogd risico.

Hoe zie je het verschil tussen ouderdom en artrose?

Vaak zie je het verschil niet meteen, en daardoor worden klachten bij oudere honden pas laat ontdekt. Mensen denken snel dat hun hond 'gewoon oud wordt', schrijft het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG), terwijl hij last kan hebben van iets dat behandeling nodig heeft. Een rustiger hond met minder zin in wandelen kan pijn in zijn gewrichten hebben.

Een tweede reden: de veranderingen zijn klein en wisselend. Britse onderzoekers interviewden eigenaren van honden die de diagnose artrose hadden gekregen. Terugkijkend beschreven die eigenaren vooral subtiele veranderingen in gedrag en stemming, die kwamen en gingen. Weinigen dachten daarbij aan artrose, en sommigen wachtten vele maanden voordat ze naar de dierenarts gingen.

Ook de pijn zelf schommelt. Volgens de Universiteit van Bristol hangt die af van hoe actief je hond kort daarvoor was, van medicijnen en zelfs van het weer. Honden met artrose hebben goede en slechte periodes. En de signalen worden geregeld aangezien voor een oude hond die het wat rustiger aan doet.

Subtiele pijnsignalen zijn ook voor hondeneigenaren lastig te herkennen. Voor een onderzoek van de Universiteit Utrecht dat in april 2026 verscheen, vulden 530 hondeneigenaren en 117 mensen zonder hond een online vragenlijst in over gedrag dat op pijn kan wijzen. In een van de geschetste situaties had een hond een pijnlijke aandoening met subtiele signalen, zoals gezinsleden overal achternalopen en 's nachts onrustig zijn. Hondeneigenaren schatten de kans op pijn daarbij net zo hoog in als mensen zonder hond. Eigenaren van een hond die eerder iets pijnlijks had meegemaakt, gaven sommige signalen wel een hogere score.

Welke signalen van artrose worden aangezien voor ouderdom?

Vooral de signalen die er langzaam insluipen. Stijf opstaan, trager worden onderweg, minder graag springen of traplopen, stiller of chagrijniger zijn en meer slapen: ze staan allemaal op de artroselijst van de PDSA. In de tabel zie je per signaal wat je misschien denkt en waarom het toch aandacht verdient.

Bij chronische pijn verandert gedrag zo langzaam dat vaak alleen de mensen die de hond door en door kennen het opmerken.

Hoe merk je artrose tijdens de wandeling?

Je merkt het aan zijn tempo en aan wat hij gaat vermijden: de trap bij de duinovergang, een stuk rul zand, de sprong in de auto. De Universiteit Utrecht beschrijft wat artrose een hond kan kosten: niet meer over het strand wandelen of achter een bal aanrennen.

Komt je hond op het strand bij Wassenaar minder ver dan vroeger, of laat hij de bal liggen die hij altijd terugbracht, neem dat dan serieus.

Dit kun je onderweg bijhouden:

• Loopt hij voor je uit, naast je of achter je, en is dat anders dan vroeger?
• Hoe staat hij op als hij thuis na de wandeling een tijd heeft gelegen?
• Welke stukken neemt hij langzaam of slaat hij over: trappen, hellingen, rul zand, een sloot?
• Wil hij nog even ver, of draait hij eerder om?

Gaat je hond doordeweeks met een uitlaatservice mee, vraag de uitlater dan of je hond achteraan loopt, aarzelt bij de auto of eerder wil omdraaien.

Hoe leg je de signalen vast voor je dierenarts?

Houd thuis korte notities bij en maak filmpjes. Door de onbekende omgeving en de vreemde mensen probeert een hond bij de dierenarts zijn pijn te verbergen, schrijft het LICG. Wat jij thuis ziet, is belangrijke informatie. In hetzelfde Britse onderzoek vertelden dierenartsen uit de praktijk dat ze artrose herkennen aan het verhaal van de eigenaar en het lichamelijk onderzoek.

1. 1Schrijf elke dag één regel op, met de datum. Hoe stond hij op, hoe ging de wandeling, hoe was de nacht, wat sloeg hij over. Na een paar weken zie je of iets steeds terugkomt.
2. 2Film de momenten die lastig gaan. Opstaan na een dutje, de trap op, in en uit de auto. Zo ziet je dierenarts wat jij thuis ziet.
3. 3Noteer ook het weer en hoe druk de dag ervoor was. Zo zie je of slechte dagen samenvallen met een drukke dag of met nat, koud weer.
4. 4Zoek oude filmpjes op. Dezelfde trap of hetzelfde pad van een jaar geleden laat het verschil beter zien dan je geheugen.
5. 5Neem alles mee naar de afspraak. Ook wat klein lijkt, zoals minder gapen of niet meer gaan zitten.

Er bestaan ook vragenlijsten voor eigenaren. Aan de Universiteit van Helsinki is de Helsinki Chronic Pain Index ontwikkeld, een lijst van 11 vragen die de eigenaar beantwoordt. Aan de hand van de punten zie je of je hond mogelijk chronische pijn heeft. Een makkelijke versie staat volgens de universiteit in een app, met een internationale en een Finse versie; een Nederlandse versie noemt ze niet. Vraag je dierenarts of zo'n lijst bij jouw hond zinvol is.

Wanneer ga je met je hond naar de dierenarts?

Ga zodra je een of meer signalen van artrose ziet, zoals stijfheid na rust of trager worden op wandelingen. Dat raadt de PDSA aan. Omdat de klachten vaak langzaam ontstaan, is het lastig te bepalen wanneer je moet gaan. Wacht dus niet tot je hond mank loopt. Een oudere hond heeft bovendien baat bij regelmatige controles.

Lang wachten is niet onschuldig: volgens de Universiteit van Bristol heeft een hond waarschijnlijk al lang chronische pijn als de diagnose artrose wordt gesteld.

Artrose is niet te genezen, maar er zijn verschillende behandelingen die het verloop afremmen en de pijn verlichten. Goed begeleid kunnen de meeste honden na de diagnose nog vele jaren prettig leven. Welke aanpak bij jouw hond past, bepaalt je dierenarts.

Later, na de diagnose, verandert ook de wandeling. In een Brits onderzoek vertelden eigenaren van honden met artrose dat hun wandelingen meestal trager en korter werden, en dat ze plekken kozen waar de ondergrond en de hellingen voor hun hond te doen waren. Hoeveel wandelen bij welke leeftijd past, lees je in hoe vaak moet een hond uitgelaten worden.

Wat kun je doen tot de afspraak bij de dierenarts?

Vraag bij het maken van de afspraak wat je tot dan het beste kunt doen. Voor honden met artrose raadt de PDSA aan om elke dag regelmatig korte wandelingen te maken, tenzij de dierenarts iets anders zegt. Beweegt een hond ineens veel meer dan hij gewend is, dan kan hij daar stijf en pijnlijk van worden.

Laat zo'n hond wat wandelen en rennen, maar niet springen, uitglijden, achter ballen aanrennen of over ongelijke grond rennen. Deze tips komen van de PDSA en het LICG:

• Leg kleden of antislipmatten op gladde vloeren. Honden met artrose hebben zwakke spieren, waardoor ze makkelijk uitglijden en moeilijk opstaan.
• Droog je hond af na een natte wandeling. In de herfst en winter komt dat vaak van pas.
• Geef hem een warme ligplek zonder tocht. Liggen dicht bij de koude grond kan een oudere hond meer last van stramheid geven.

Wandelt iemand anders doordeweeks met je hond, geef dan door wat je dierenarts adviseert. Of een groep of een privéwandeling beter bij een oudere hond past, lees je in privéwandeling of groepswandeling. Bij onze eigen privéwandelingen loopt je hond één-op-één en bepaalt hij het tempo.

Veelgestelde vragen over artrose bij honden