Wanneer is een hond oud? Senior worden per formaat en ras

Vanaf welke leeftijd is een hond senior?

Een hond is senior zodra hij aan de laatste 25% van zijn leven begint. Het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG) kijkt daarvoor naar hoe oud de gemiddelde hond wordt: voor alle rassen samen ongeveer 10 tot 12 jaar. Een gemiddelde hond noem je daarom rond 7 jaar senior.

Het formaat maakt veel uit. Grote rassen worden gemiddeld minder oud dan kleine, dus ze worden ook eerder senior. Bij heel grote en zware honden, zoals de Duitse dog of de Berner sennenhond, kun je volgens het LICG al vanaf 4 tot 6 jaar van een senior spreken. Kleine hondjes zijn dat pas vanaf 8 tot 9 jaar.

Ook binnen dezelfde grootte verschillen rassen: sommige worden ouder, andere juist minder oud dan rassen van hetzelfde formaat. Kijk daarom ook naar het ras van je hond.

Wanneer noemt een dierenarts een hond oud?

Vaak later dan de seniorleeftijd van het LICG. Onderzoekers van de Universiteit van Liverpool keken wanneer dierenartsen in Britse dossiers gingen noteren dat een hond oud was: doorgaans bij 12,5 jaar, al verschilde het per ras. Volgens de onderzoekers is dat het moment waarop dierenartsen een hond als 'elderly' of 'senior' gaan zien.

Ook hier telt het formaat. Kleine rassen verouderen doorgaans langzamer: bij de Jack Russell terriër begon de oude dag dichter bij 14 jaar. Labradors, een veel groter ras, golden al rond 12 jaar als oud.

Tussen de seniorleeftijd en die notitie in het dossier zitten dus vaak jaren. Juist in die jaren loont een regelmatige controle. Veel gezondheidsproblemen van oudere honden zie je niet meteen aan de buitenkant, waardoor ze pas laat ontdekt worden, schrijft het LICG. En volgens het LICG geldt bijna altijd: hoe eerder iets ontdekt wordt, hoe meer er nog mogelijk is.

Hoe oud wordt een hond per ras?

Honden in het Verenigd Koninkrijk worden gemiddeld 12,5 jaar oud, blijkt uit onderzoek van de Britse hondenwelzijnsorganisatie Dogs Trust naar ruim een half miljoen honden. Kleine en middelgrote rassen kwamen uit op 12,7 en 12,5 jaar. Grote rassen haalden 11,9 jaar en hadden 20% meer kans op een korter leven dan kleine rassen.

Ook de kopvorm speelt mee. Honden met een platte snuit, zoals de Franse bulldog (9,8 jaar), hadden 40% meer kans op een korter leven dan honden met een gewone kop, zoals de border collie (13,1 jaar) of de golden retriever (13,2 jaar).

Een ander Brits onderzoek komt voor sommige rassen op heel andere getallen. Het Royal Veterinary College (RVC) in Londen bekeek een willekeurige steekproef van 30.563 overleden honden uit 18 rassen en kruisingen. De levensverwachting vanaf de geboorte was daar gemiddeld 11,2 jaar. De Jack Russell terriër kwam het hoogst uit met 12,7 jaar, gevolgd door de border collie met 12,1 jaar. Voor de Franse bulldog was het 4,5 jaar.

Hoe kan dezelfde bulldog op 9,8 en op 4,5 jaar uitkomen? De onderzoeken rekenen anders. Dogs Trust geeft voor rashonden een mediane levensverwachting, op basis van ruim een half miljoen honden uit gegevens van 18 organisaties. Het RVC berekende met zogeheten levenstabellen een gemiddelde levensverwachting vanaf de geboorte, op basis van 30.563 overleden honden. In de toelichting bij het RVC-onderzoek staat bovendien dat sommige rassen pas kort populair zijn, zodat er misschien nog geen volledig beeld is van hoe oud ze worden. Dogs Trust schrijft er zelf bij dat de uitkomsten gelden voor honden in het Verenigd Koninkrijk en misschien niet voor andere landen.

Hoe merk je dat je hond ouder wordt?

Je merkt het aan kleine dingen: sneller moe tijdens de wandeling, minder zin om te rennen, grijze haren rond de snuit, slechter horen of zien. Maar zo'n verandering komt vaak niet door ouderdom alleen, waarschuwt het LICG. Een aantal ziektes wordt bij oudere dieren meer gezien, en veel aandoeningen zijn te behandelen.

In het onderzoek uit Liverpool waren dit de vijf meest voorkomende gezondheidsproblemen bij oude honden:

• Gewicht (35%): te zwaar, te licht of afvallen.
• Spieren en gewrichten (33%): stijfheid en moeite met bewegen.
• Gebit (31%): van tandsteen tot parodontitis, een ontsteking van tandvlees en kaak.
• Huid (28%): bultjes, infecties of kale plekken.
• Spijsvertering (22%): bijvoorbeeld braken of diarree.

Een kleiner Brits interviewonderzoek geeft een mogelijke verklaring waarom klachten blijven liggen. De onderzoekers spraken 15 eigenaren van 21 honden en 11 mensen uit de dierenartspraktijk. De eigenaren zagen veranderingen bij hun oudere hond vooral als 'gewoon ouderdom', en vonden vaccinaties en controles pas belangrijk als er al een probleem was.

Hoe vaak moet een oudere hond naar de dierenarts?

Het LICG adviseert een seniorencheck van minstens 1 of 2 keer per jaar, afhankelijk van de leeftijd en het ras van je hond. De Vlaamse overheid gaat verder en raadt voor oudere huisdieren in het algemeen elke 6 maanden een seniorencheck aan, met regelmatig bloedonderzoek. Begin ermee rond de seniorleeftijd die bij het formaat van je hond past.

Bij zo'n check kijkt de dierenarts volgens het LICG naar de gewrichten, het hart en de longen, de bloeddruk, de ogen en oren en het gewicht. Met bloed- en urineonderzoek erbij zijn veel beginnende kwalen op tijd op te sporen.

Thuis kun je zelf ook veel bijhouden:

• Weeg je hond regelmatig en schrijf het op. Afvallen of aankomen kan betekenen dat er iets aan de hand is.
• Kijk ook naar zijn bouw. Het LICG wijst op de maat-o-meter: een reeks plaatjes waarmee je de lichaamsconditie van je hond vergelijkt.
• Noteer wat hij minder graag doet, zoals springen, de trap op of een lange wandeling, en neem dat mee naar de afspraak.
• Gebruik een checklist. Met de uitkomsten van het Liverpoolse onderzoek is de Ageing Canine Toolkit gemaakt, met een gratis checklist van signalen bij het ouder worden waarvoor mogelijk advies van je dierenarts nodig is. Zoek online op 'Ageing Canine Toolkit'.
• Vraag naar vaccinaties of een titerbepaling. Bij oudere honden werken vaccinaties soms minder goed, omdat hun afweer veroudert.

Stijf opstaan of trager lopen kan op artrose wijzen. Hoe je die signalen herkent en vastlegt, lees je in artrose bij je hond herkennen.

Wat verandert er aan de wandeling van een senior?

Je hond blijft wandelen, alleen op een andere manier. Het LICG raadt voor oudere honden meer korte wandelingen aan in plaats van een paar lange, in het tempo van de hond. Elke dag bewegen blijft belangrijk. Ook een hond die niet ver meer komt, vindt rustig rondsnuffelen meestal nog heel fijn.

Ruil wilde ren- en trekspelletjes in voor zoek- en speurwerk. Zo blijft hij geestelijk fit en werken jullie samen. Hoeveel wandelen bij welke leeftijd past, lees je in hoe vaak moet een hond uitgelaten worden.

Loopt je senior doordeweeks met iemand anders, geef dan door wat je dierenarts adviseert over afstand en tempo. Bij onze privéwandelingen loopt je hond één-op-één en bepaalt hij zelf het tempo.

Veelgestelde vragen over wanneer een hond oud is